މާލޭ ހުކުރު މިސްކިތަކީ ދިވެހީންގެ ދީނީ އެއްބައިވަންތަކަމާއި، ޖީލުތަކުން ވާރުތަވަމުން އައިސްފައިވާ މުއްސަނދި ތާރީޚުގެ ރަމްޒެކެވެ. މިއީ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހުރި އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެއް ބިނާއެވެ. މިސްކިތުގެ ފާރުތަކުން ފެންނަ ނާޒުކު ހިރިގަލުގެ މަސައްކަތްތަކާއި، ފަންނުވެރި ލާފެންކޮށްފައިވާ ލަކުޑީގެ ކަނޑައިނެގުންތަކަކީ، ކާބަފައިންގެ ހުނަރުވެރިކަމާއި ފަންނުވެރިކަން ހާމަކޮށްދޭ، ދިވެހި ސަގާފަތުގެ މަތިވެރި ނަމޫނާއެކެވެ. މި މިސްކިތް ބިނާކުރަން ފެށުނީ ހިޖުރައިން 1066 ވަނަ އަހަރު، އައްސުލްޠާން އިބްރާހީމް އިސްކަންދަރު (އެއްވަނަ) ގެ ރަސްކަމުގައެވެ. އޭރު ހުރި މިސްކިތް ކުޑަވެ، ޖަމާޢަތުގައި ނަމާދުކުރުމަށް ދަތިވުމާ ގުޅިގެން، ރާއްޖޭގެ އެކި ސަރަޙައްދުތަކުން ހިރިގާ ނަގުވައިގެން އައު މިސްކިތެއް ބިނާކުރުމަށް ނިންމެވިއެވެ. މިގޮތުން، 15 ޖޫން 1656 މ. ގައި ރަދުން އަމަލީ ގޮތުން މިސްކިތުގެ ބިންގާ އަޅުއްވައިދެއްވިއެވެ. މި މަސައްކަތް ކުރިއަށްދިޔައީ ސީދާ ރަދުންގެ ބެއްލެވުމާއި އިރުޝާދުގެ ދަށުންނެވެ. ތާރީޚީ ގޮތުން ބަލާއިރު، މި މިސްކިތް ހުރި ބިމަކީ 1153 މ. ގައި ރާއްޖެ އިސްލާމްވުމަށްފަހު އެއިރު ތަޚުތުގައި ރެނދަލިކުރައްވަމުން ގެންދެވި ރަދުން ސުލްޠާން މުޙައްމަދު އިބްނި ޢަބްދުﷲ އެންމެ ފުރަތަމަ ބިނާކުރެއްވި މިސްކިތްވެސް ހުރި ބިމެވެ.   foto credit: M A S